2014-Ηράκλειο

BACH, INVENTIO 3

Bob van Asperen:

Για κομμάτι με παρόμοιο χαρακτήρα, ακούστε την άρια Ich folge από τα Πάθη κατά Ιωάννη (δ. John Eliot Gardiner):

BACH, WTCI/2 & WTCII/15

Ton Koopman:

Ottavio Dantone:

Ton Koopman:

Ton Koopman:

Τα κομμάτια αυτά είναι όλα στο στυλ των γρήγορων μερών των ιταλικών κοντσέρτων. Ενδεικτικά, ακούστε δύο μέρη που έχουν το ίδιο βασικό μοτίβο με αυτό της Φούγκας WTCI/2:

Benedetto Marcello, op.2 no. 1

A.Vivaldi, op.3 no.11 (από το 1.16)

Δείτε επίσης τα σχετικά παραδείγματα στο ακόλουθο άρθρο:
https://panadam.wordpress.com/glenn-gould/

BACH, BWV 998 – PRELUDE

Hopkinson Smith:

SCARLATTI: K. 208

Andreas Staier:

WEISS: TOMBEAU

Evangelina Mascardi:

VIVALDI, ΣΟΝΑΤΑ ΓΙΑ ΤΣΕΛΟ & ΚΟΝΤΙΝΟΥΟ ΣΕ ΛΑ ΕΛ., RV 43

Η εκτέλεση που έχω εγώ δεν είναι αρκετά καλή. Εδώ η αξιοπρεπέστερη εκτέλεση του αρχικού Largo:

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΕΚΚΙΝΗΣΗΣ

Cyr, Mary, Performing Baroque Music (Amadeus, 1992).
Donington, Robert, The Interpretation of Early Music (Faber, 1977).
Tarling, Judy, Baroque String Playing (Corda, 2000).
Troeger, Richard, Playing Bach on the Keyboard (Amadeus, 2003).
Brown & Sadie (επιμ.), Performance Practice: Music After 1600 (Norton, 1989).

Επίσης:
Harnoncourt, Nikolaus, Baroque Music Today (Amadeus, 1988).
Sherman, Bernard, Inside Early Music: Conversations with Performers (Oxford, 1997).

Και για βιβλίο εκείνης της εποχής:
Quantz, Joachim, Versuch einer Anweisung die Flöte traversiere zu spielen, Bερολίνο, 1752.
Σύγχρονη αγγλ. μτφ. E. R. Reilly, On Playing the Flute (Faber, 1966).

Επίσης:
Νίκος Τσούχλος, Τέχνη των Αισθημάτων και των Συγκινήσεων (Γαβριηλίδης 2011).

Σημ. 1: Παρά τον τίτλο τους, τα βιβλίο της Tarling και του Quantz είναι χρήσιμα για όλους.
Σημ. 2: Η παλιά έκδοση του Donington είναι διαθέσιμη και online:
https://archive.org/details/interpretationof010975mbp
Σημ. 3: Το βιβλίο του Τσούχλου περιλαμβάνει ανθολόγιο με εκτενέστατα αποσπάσματα (μεταφρασμένα) από τα βιβλία των Quantz (1752), C.P.E.Bach (1753), L.Mozart (1756) & Türk (1789).

ANTONIO CESTI, INTORNO ALL’ IDOL MIO (Orontea, Π.2 Σ.17)

Η άθλια παραμόρφωση του Parisotti (από το “Arie Antiche”):
Cesti-Intorno-Parisotti
Το χειρόγραφο του Cesti:
Cesti-Intorno-MS
Μεταγραφή:
Cesti-Intorno-transcription
Υπάρχουν πολλές εκτελέσεις της εκδοχής του Parisotti αλλά ελάχιστες του κανονικού. Εδώ η μία (πολύ καλά τα βιολιά, κακή η τραγουδίστρια αλλά λογικό το τέμπο):

Μια και δεν υπάρχει πραγματικά καλή εκτέλεση αυτής της άριας, εδώ μια καλή εκτέλεση παρόμοιας μουσικής (‪Monteverdi, Si dolce é il tormento, τραγουδά η Montserrat Figueras):‬

VIBRATO και MESSA DI VOCE

Μερικές μαρτυρίες:

• Ganassi 1542: «Mερικές φορές [βιμπράτο] για εντύπωση ταιριαχτή με μουσική περίλυπη και πονεμένη [mesta & afflitta]».
• Bernhard 1649: «Σε όλες τις νότες απαιτείται το fermo, το κράτημα δηλαδή σταθερού ήχου, εκτός από τις περιπτώσεις όπου εκτελείται [βιμπράτο ή τρέμολο]. Aυτό πρέπει να θεωρείται διακόσμηση του fermo, γιατί [αλλιώς] είναι ελάττωμα (εκτός από το εκκλησιαστικό όργανο, όπου όλες οι φωνές μπορούν να πάλλονται ταυτόχρονα και να συνηχούν καλά λόγω της [ομοιόμορφης] αλλαγής.) Tο χρησιμοποιούν ηλικιωμένοι τραγουδιστές, αλλά όχι ως καλλιτεχνικό μέσο· το χησιμοποιούν ακούσια μάλλον, γιατί δεν μπορούν πιά να κρατήσουν [σταθερά] τη νότα».
• Bacilly 1668: «Soutien des Finales […] & autres Nottes longues qui n’ ont point de communication avec d’ autres suivantes […] en diminuant peu a peu la Voix, apres l’ avoir aussi poussée peu a peu jusqu’a un certain point».
• Mace 1676: « Ένα ακόμη πολύ περιποιημένο και όμορφο στολίδι είναι το [βιμπράτο]· δεν συνηθίζεται πιά, αλλά είναι εξαίρετο για ορισμένες διαθέσεις».
• Loulié 1690: «enflé […] πρέπει να αρχίζει με όσο λιγότερο ήχο γίνεται και να αυξάνεται η έντασή του όσο συνεχίζεται [η νότα]».
• Marais 1711: «e [..] σημαίνει να δίνεται έκφραση [στη νότα, με περισσότερη ή λιγότερη ένταση] όπου το απαιτεί το κομμάτι κι αυτό μερικές φορές στο ισχυρό ή στη διάρκεια της τελείας […] έτσι δίνεται ψυχή σε κομμάτια που χωρίς αυτό θα ήταν υπερβολικά ομοιόμορφα».
• North ca 1715-20: «Tο πιό ωραίο πράγμα στις καλύτερες φωνές είναι η εκφορά ήχου καθαρού και ίσιου [χωρίς βιμπράτο]». «Μια μεγάλη νότα αρχίστε τη καθαρά, χωρίς διακυμάνσεις, και τραβήξτε τη αυξάνοντας βαθμιαία την ένταση, και στην κορύφωση κάντε ένα αργό [βιμπράτο]».
• Tosi 1723: «O δάσκαλος πρέπει να μαθαίνει στο μαθητή να κρατάει τις νότες έτσι που η φωνή ούτε να τρέμει ούτε να κάνει αβέβαιες διακυμάνσεις. [….] Παράλληλα με αυτό το μάθημα, ο δάσκαλος πρέπει να διδάξει την τέχνη της messa di voce, που συνίσταται στο να αρχίζει η νότα πολύ απαλά και μαλακά και να αφήνεται να διογκωθεί λίγο λίγο μέχρι το δυνατότερο forte και μετά να υποχωρεί εξίσου περίτεχνα από δυνατά προς σιγά.»
• Montéclair 1736: «Aν το [βιμπράτο] εχρησιμοποιείτο σε κάθε ισχυρή νότα, θα γινόταν ανυπόφορο καθώς θα έκανε τη μελωδία τρεμουλιαστή και υπερβολικά ομοιόμορφη». «Σε νότα μεγάλης διάρκειας εκτελείται Son Filé, κρατώντας τη φωνή χωρίς καμμία απολύτως διακύμανση. H φωνή πρέπει, ούτως ειπείν, να είναι λεία σαν καθρέφτης καθ’ όλη τη διάρκεια της νότας […] Για να κάνει κανείς Son Enflé πρέπει να αρχίζει με τη φωνή του στήθους, πολύ απαλά, χρησιμοποιώντας μόνο ένα όγδοο της δυνάμεως της φωνής. H νότα κρατιέται [Filé] και μετά αυξάνεται σιγά σιγά η έντασή της εκτείνοντας τη φωνή μέχρι την πλήρη έντασή της. Tο τέλος πρέπει να είναι όσο απαλή ήταν η αρχή».
• Geminiani 1751: «Όταν το [βιμπράτο] συνεχίζεται επί μακρόν με βαθμιαία αύξηση της εντάσεως του ήχου […] και τελειώνει πολύ δυνατά μπορεί να εκφράσει μεγαλοπρέπεια, επιβλητικότητα κτλ. Aν όμως γίνει σύντομο και χαμηλόφωνο, μπορεί να δείχνει οδύνη, φόβο κτλ.».
• L.Mozart 1755: «Eπειδή το βιμπράτο δεν είναι καθαρά πάνω σε μιά νότα αλλά διακύμανση, θα ήταν λάθος να παίζεται κάθε νότα με βιμπράτο. Yπάρχουν εκτελεστές που κάνουν μόνιμα βιμπράτο σε κάθε νότα λες και έχουν πάρεση».
• Agricola 1757: «Bασικός κανόνας καλαισθησίας είναι ότι σε κάθε νότα ανεξαρτήτως διάρκειας πρέπει να δίνεται ένα crescendo και decrescendo – που μπορεί να παραβληθεί με τις λεγόμενες ωραίες καμπύλες στα σώματα και τους πίνακες […] Kάθε νότα σχετικά μεγάλης διάρκειας πρέπει να αρχίζει απαλά, μετά να δυναμώνει βαθμιαία, ή να διογκώνεται, και μετά να τελειώνει piano. Εξαιρούνται μόνο οι νότες που απαιτούν βίαιη έκφραση, ή αναφώνηση, ή αυτές που είναι σημειωμένες στακάτο».
«Tο βιμπράτο πάνω σε μιά νότα […] είναι και αυτό ένα στολίδι που στο τραγούδι είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό σε μεγάλες κρατημένες νότες, ιδίως όταν γίνεται προς το τέλος μιάς τέτοιας νότας».
• Στο Principes du violon του L’Abbé le fils (1761), μία από τις σημαντικές μεθόδους βιολιού του 18ου αιώνα, το βιμπράτο δεν μνημονεύεται κάν.
• Bremner 1777: «Το να γίνει [βιμπράτο] μπορεί, χάριν ποικιλίας, να είναι αποδεκτό, μερικές φορές, σε μιά κρατημένη νότα σε μιά σόλο μελωδία· όμως, αν χρησιμοποιηθεί στην αρμονία [= πολυφωνία], όπου η ομορφιά και η ενέργεια της εκτελέσεως εξαρτώνται από το συνδυασμένο αποτέλεσμα όλων των φωνών τέλεια κουρδισμένων μεταξύ τους, γίνεται επιζήμιο. H σωστή νότα είναι ένα σταθερό σημείο, η ελάχιστη απόκλιση από το οποίο είναι σφάλμα: το βιμπράτο όχι μόνο θα κάνει συγκεχυμένη την αρμονία για τους ακροατές που βρίσκονται κοντά στο σύνολο, αλλά θα την αποδυναμώσει και για αυτούς που βρίσκονται πιό μακρυά».
• W.A. Mozart 1778: το βιμπράτο είναι «συνήθεια απεχθής και αντίθετη στη φύση».

Και ένα μεγάλο εμπεριστατωμένο άρθρο:

Richard Bethell: Vocal vibrato in Early Music

ΠΡΟΣΘΗΚΕΣ ΣΤΑ ΑΡΓΑ ΜΕΡΗ

α) Ένα δείγμα του Bach (βλ. σελ. 37, “les agrements”):
Bach, english Suite 3, sarabande

Εκτέλεση (στο 8.55):

β) Για ένα ακραίο δείγμα του πού έφτανε ο αυτοσχεδιασμός στα απλά γραμμένα αργά μέρη, δείτε αυτό:
Handel, Suite 3, Air

Και ακούστε το (στο 30.30):

Αυτά που παίζει ο Dantone την πρώτη φορά είναι του ιδίου του Handel. Παρτιτούρα (σελ. 25):
Handel Suites

ΝΥΚΤΑ: ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤ. ΧΕΡΙΟΥ


VIVALDI, ΚΟΝΤΣΕΡΤΟ ΓΙΑ ΛΑΟΥΤΟ (ΑΔΑΜ)

Vivaldi_D-I
Vivaldi_D-II
Vivaldi_D-IIIβ