Mille Regretz (Josquin & Narvaez)

To Mille Regretz είναι ένα αριστουργηματικό chanson (= πολυφωνικό τραγούδι με γαλλικό κείμενο, συνήθως με ερωτικό ή περιγραφικό περιεχόμενο) του Josquin. Είναι μάλλον ένα από τα chansons που έδωσε ο Josquin στον Kάρολο τον 5ο της Iσπανίας το 1520 (εξ ου και ο εναλλακτικός τίτλος του Narvaez) και έγινε πολύ αγαπητό μετά το θάνατο του συνθέτη. Πρωτοεκδόθηκε (σε διασκευή για λαούτο) το 1536 στη Γερμανία, ενώ υπάρχει και εξάφωνη διασκευή του από τον Gombert καθώς και λειτουργία του Morales βασισμένη σε αυτό.

Είναι γραμμένο στον πλάγιο του Φρύγιου, που από το μεσαίωνα θεωρείται ο πιο λυπητερός τρόπος. Λόγω του περιεχομένου φτάνει μέχρι στο να παραβεί τη σύμβαση της 3ης Πικαρντί: το μοναδικό απ’ όσο γνωρίζω αναγεννησιακό κομμάτι που τελειώνει με ελάσσονα συγχορδία (και μάλιστα με τον εμφανέστερο τρόπο: με τη σοπράνο να τελειώνει ανεβαίνοντας προς την 3η της συγχορδίας).

Mετάφραση όσο γίνεται κατά λέξη:

Xίλιες μεταμέλειες που σε εγκατέλειψα
και απομακρύνθηκα από το ερωτικό σου πρόσωπο
έχω τόσο μεγάλο πένθος και οδυνηρή στεναχώρια
που μου φαίνεται πως σύντομα οι μέρες μου θα τελειώσουν.

Πιο ελεύθερη απόδοση:

Mετανοιώνω χίλιες φορές που σ’ άφησα
κι είμαι μακριά απ’ το αγαπημένο πρόσωπό σου
η λύπη μου κι ο πόνος μου είναι τόσο μαύρος
που μετρημένες φαίνονται οι μέρες μου.

 

Τραγουδά το Hilliard Ensemble
Εδώ η παρτιτούρα

 

Μέρος του ρεπερτορίου των νυκτών εγχόρδων ήταν οι μεταγραφές ή διασκευές φωνητικών κομματιών, πράγμα χρήσιμο για τη στενότερη επαφή με σημαντικούς συνθέτες, τη μελέτη της αντιστίξεως και την εφαρμογή της στην ταστιέρα. Ο Josquin ήταν αναγνωρισμένος ως ο σπουδαιότερος συνθέτης της εποχής του, κι έτσι έχουν διασκευαστεί αρκετά κομμάτια του. Το συγκεκριμένο chanson το διασκεύασε για σόλο βιχουέλα ο Narvaez, με τίτλο La cancion del Emperador, στο βιβλίο του Los seys libros del Delphin de musica που εκδόθηκε το 1538.

Παίζει ο Francisco Hervàs
Εδώ η αυθεντική ταμπλατούρα και εδώ η μεταγραφή της για κιθάρα.

Πρόκειται για χαρακτηριστικό δείγμα του τρόπου που γίνονταν συχνά οι διασκευές: όχι νότα προς νότα μεταγραφή αλλά εμπλουτισμός με αυτοσχεδιαστικού τύπου προσθήκες (“glosas” στα Ισπανικά) – άρα και χαρακτηριστικό δείγμα του τρόπου που θα αυτοσχεδίαζε κανείς πάνω σε ένα δοσμένο κομμάτι. Εδώ μιά άμεση αντιπαραβολή του πρωτοτύπου και της διασκευής.

Αξίζει να σημειώσουμε και ότι ένα από τα σημαντικότερα αναγεννησιακά βιβλία για τις αυτοσχέδιες προσθήκες είναι επίσης Ισπανικό: το Tratado de glosas του Diego Ortiz, που εκδόθηκε το 1553 (σύγχρονη έκδοση: Bärenreiter).

___________________

(Yλικό από παλαιότερα σεμινάριά μου)
https://panadam.wordpress.com/