Αναγεννησιακά και μπαρόκ νυκτά 3

(3: Λαουτοειδή με διπλό κεφαλάρι)

Αρχιλαούτο
Archlute, Archiluth, Arciliuto, Erzlaute, Liuto [at]tiorbato, Luth théorbé, Theorbenlaute, Theorbierte Laute

Δεκατριάχορδο. Κούρδισμα όπως το αναγεννησιακό λαούτο, με προσθήκη περισσοτέρων διατονικών μπάσων:

archlutet

1η χορδή μονή (ή και διπλή), 2η έως 6η ή και 7η ή και 8η διπλές σε ταυτοφωνία. Οι υπόλοιπες μονές στην εκδοχή για κοντίνουο, διπλές σε οκτάβα στην εκδοχή για σόλο.

al1629giovannikrebar alkirchmeyrmatteosellas1638n

[1. Giovanni Krebar 1629]
[2. Karl Kirchmeyr, από Matteo Sellas 1638]

Θεόρβη/Κιταρόνε
Theorbo, Théorbe, Tiorba, Theorbe, Chitarrone, Guiterron

Δεκατετράχορδη. Κούρδισμα όπως το αρχιλαούτο ή ένα τόνο ψηλότερα, αλλά λόγω του μεγάλου μήκους (μέχρι δύο μέτρα) οι δύο πρώτες χορδές μιά οκτάβα κάτω από το κανονικό:

tiorbat

Συνήθως όλες μονές.

thdavidtecchlerca1725metmuseum

[3. David Tecchler περ. 1725]

emmerichmatteosellas1630frontu emmerichmatteosellas1630backu

[4. Wolfgang Emmerich, από Matteo Sellas 1630]

thespejothreeq thespejofront

[5. José Angel Espejo, επίσης από Matteo Sellas]

chdveafter1614matteobuechenberg thedwardsaftercristoffkoch1650n

[6. David Van Edwards, από Matteo Buechenberg 1614]
[7. David Van Edwards, από Christoff Koch 1650]

Υπάρχει και η γαλλική σόλο θεόρβη, κουρδισμένη ψηλότερα:

theorbfrt

emmerichchitfr2u fsthivomagheriniafteryale

[8. Wolfgang Emmerich]
[9. Ivo Magherini]

Υπήρξε επίσης η αγγλική θεόρβη. Δεκατριάχορδη, μόνο η πρώτη χορδή μιά οκτάβα κάτω:

theorbengltn

1η έως 5η χορδή διπλές σε ταυτοφωνία, οι υπόλοιπες διπλές σε οκτάβα ή ταυτοφωνία. Ή όλες μονές.

eth1995davidvanedwards

[10. David Van Edwards]

Υπήρξε, τέλος, και η αντζέλικα (Angelica, Angelique, Angel lute). Δεκαεξάχορδη ή δεκαεπτάχορδη θεόρβη ή μπαρόκ λαούτο, αλλά με εξ ολοκλήρου διατονικό κούρδισμα (σαν άρπα):

angelicat

Όλες οι χορδές μονές.

Μπαρόκ λαούτο
Lute, Luth, Liuto, Laute

Δεκατριάχορδο (υπήρξαν και με λιγότερα μπάσα). Για τις πρώτες έξι χορδές διαφορετική ιδέα από το σύστημα τέταρτες συν μία τρίτη:

lutebart

1η και 2η χορδή μονές (ή μόνο η 1η μονή), 3η έως 5η διπλές σε ταυτοφωνία, οι υπόλοιπες διπλές σε οκτάβα.

Τύπος 1 – με προσθήκη στο κεφαλάρι:

blsebastianschelle1726yalec blandreasberr1699mfabostonc

[11. Sebastian Schelle 1726]
[12. Andreas Berr 1699]

blmodifiedthomasedlinger1724mfabostonfc blmodifiedthomasedlinger1724mfabostonbc blmodifiedthomasedlinger1724mfabostonsc

[13. Thomas Edlinger 1724]

blthomasedlinger1728mfabostonfc blthomasedlinger1728mfabostonbc blthomasedlinger1728mfabostonsc

[14. Thomas Edlinger 1728]

emmerichbarock_johannchristianhoffmann_kopf_s

[15. Wolfgang Emmerich, από Johann Christian Hoffmann 1730]

Τύπος 2 – με δεύτερο κεφαλάρι:

bledwardsaftermest1633f bledwardsaftermest1633b

[16. David Van Edwards, από Raphael Mest 1633]

lute_baroque3tilted

[17. Anton Wiegers]

bl-dn

[18. ?]

Τύπος 3 – “λαιμός κύκνου”:

pietroraillich1669metfc pietroraillich1669met3qc pietroraillich1669metnc

[19. Pietro Raillich 1669, μετασκευή Johannes Antoni Fichtl 1720]

bllarsonaftermartinhoffmannpossca1670

bllarsonaftermartinhoffmannpossca1670ext3q

bllarsonaftermartinhoffmannpossca1670exts

[20. Daniel Larson, από Martin Hoffmann περ. 1670]

________________________
Φεβρουάριος 2009

Φωτ. 1:
Musica Viva instrument gallery
Φωτ. 2:
Karl Kirchmeyr
Φωτ. 3 & 19:
Metropolitan Museum of Art, New York
Φωτ. 4, 8, 15:
Wolfgang Emmerich
Φωτ. 5:
José Angel Espejo
Φωτ. 6-7, 10, 16:
David Van Edwards
Φωτ. 9:
Lynda Sayce
Φωτ. 11:
Yale Collection of Musical Instruments
Φωτ. 12-14:
Museum of Fine Arts, Boston
Φωτ. 17:
Atlas of Plucked Instruments
Φωτ. 18:
Lute Society of America
Φωτ. 20:
Daniel Larson

Σημειώσεις:

– Παρουσιάζονται τα ‘κανονικά’ κουρδίσματα (έχουν παραλειφθεί κάποια πολύ δευτερεύοντα, μεταβατικά ή μεμονωμένες προτάσεις όχι ευρείας αποδοχής).
– Σε όλα τα όργανα με μπάσα κουρδισμένα διατονικά, το κούρδισμα των μπάσων αυτών προσαρμόζεται στην τονικότητα του εκάστοτε κομματιού.)

Βιβλιογραφία:

Baines, Anthony, The Oxford Companion to Musical Instruments. Oxford University Press, 1992.

Baines, Anthony (επιμ.), Musical Instruments Through the Ages. Penguin Books, 1961, αναθ. έκδ. 1978.

Coehlo, Victor Anand (επιμ.), Performance on Lute, Guitar, and Vihuela. Cambridge University Press, 1997.

Mersenne. Marin, Harmonie Universelle. Paris, 1636, ομοιότ. CNRS, 1963.

North, Nigel, Continuo Playing on the Lute, Archlute and Theorbo. Indiana University Press, 1987.

Praetorius, Michael, Syntagma Musicum. Wolfenbüttel, 1619, ομοιότ. Bärenreiter, 2001.

Radole, Giuseppe, Liuto, chitarra e vihuela. Suvini Zerboni, 1979.

Spencer, Robert, Chitarrone, Theorbo and Archlute. Early Music, Vol. 4 No. 4 (October 1976).

Tonazzi, Bruno, Liuto, vihuela, chitarra e strumenti similari nelle loro intavolature. Bèrben, 1971.

Tyler, James, The Early Guitar. Oxford University Press, 1980.

https://panadam.wordpress.com/